Mobbing Allesbehalve Onschuldig

- 6 november 2012

mobbing op het werkMobbing Allesbehalve Onschuldig
Voor een weldenkend mens is het misschien maar slecht voor te stellen dat er volwassenen bestaan die zich samenspannen tegen één collega en deze tergend treiteren, negeren, manipuleren of intimideren. Maar ze bestaan. Mobbing heet dat.

Als een stratenmaker in de bouwkeet hartstochtelijk vertelt over het nieuwste boek van Adriaan van Dis, kunnen zijn collega’s niet alleen glazig naar hem gaan staren, het kan ook een begin zijn van een langdurige pesterij door de groep. Onvoorstelbaar? Dat is het niet, zegt Joanna Pike van Stichting Stop Mobbing. Deze stichting geeft informatie over dit onderwerp.

Mobbing is iets anders dan pesten. Pesten kan namelijk door één persoon gebeuren, bij mobbing keert een groep zich tegen één persoon. Dit ‘pesten’ heeft een structureel karakter en kan vaak jaren aanhouden. Uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken in 2000 is gebleken dat zestien procent van de medewerkers door anderen wordt gepest. Deze mensen houden het uiteindelijk niet vol op de werkvloer. Ze belanden met allerlei lichamelijke en psychische klachten ziek thuis. Naar schatting zitten er 330.000 mensen in de WAO om psychische redenen. Soms loopt het slecht af met het gepeste slachtoffer: een voorbeeld daarvan is de Belgische David van Gysel die zich vijfjaar geleden van het leven beroofde omdat hij de pesterijen op zijn werk niet meer aankon. In ons land gebeurt dat ook wel, vertelt Pike, maar er wordt nauwelijks bekendheid aan gegeven. Pike: „Bellers naar de stichting zijn soms suïcidaal. Zelf ken ik één geval persoonlijk.”

Zo’n 10 procent van de zelfdodingsgevallen onder volwassenen is een direct gevolg van psychoterreur en pesterijen op de werkvloer.

Mobbing
Een Engelse term, afgeleid van ‘The Mob’ : ‘de maffia’; ‘de meute’ die zich tegen het individu keert. Mobbing is elke vorm van systematisch vijandig gedrag op de werkvloer dat gericht is tegen één specifieke werknemer. Het is een verzamelnaam voor allerlei soorten respectloos gedrag tegen één individu op de werkvloer, zoals pesten, intimidatie en sommige vormen van discriminatie.

Onschuldig
Het mobbingproces kent doorgaans vijf fasen. De eerste fase wordt vaak ingeluid met een op het eerste gezicht onschuldig lijkend incident. Er ontstaat een conflict of iemand overschrijdt de groepsnorm. Pike somt een paar mobbingmogelijkheden op: „Een Brabander die met een zachte g praat en in Amsterdam gaat werken, een vrouw die in een mannenomgeving aan de slag gaat, een intelligente lasser in een werkplaats. Maar ook een student die het in een postsorteerbedrijf presteert eerder klaar te zijn dan de vaste medewerkers. Dat kan aanleiding zijn deze student te mobben. Hij laat immers zien dat het werk eerder af kan zijn en daar zit zo’n groep dan niet op te wachten.”

Dit soort incidenten leidt ertoe dat er op een zeker moment alleen nog maar steken onder water worden gegeven.

Pike: “Er wordt alleen nog maar over en niet meer tegen die ander gepraat. Hiermee is het proces in de tweede fase belandt, de fase van respectloze behandeling.” In de derde fase wordt het management bij de groep betrokken.”

Door opmerkingen en uitspraken van de andere personeelsleden legt de leidinggevende het doelwit onder een loep. Pike: “Prestaties worden streng gemonitord en afgekeurd. Iemand wordt daarbij bijvoorbeeld verteld dat hij sneller moet werken en als dat dan gebeurt en de leidinggevende ziet dan een aantal fouten, komt de eis dat het foutloos moet er ook nog bij.” De kans op fouten vergroot, in deze fase is de eerste stap naar de zichzelf waarmakende voorspelling ingezet. Ofwel: door de druk van de groep én de leidinggevende gaat het doelwit nu ook vaker slecht presteren. In fase vier is de ‘gemobte’ een officieel geval geworden. In feite is het doelwit nu openlijk de pineut. Dat kan leiden tot situaties waarin een idee van deze persoon bijvoorbeeld in vergaderingen en plein public wordt afgebrand, terwijl eenzelfde soort idee van een andere collega kan worden toegejuicht. In fase vijf wordt het doelwit compleet genegeerd of wordt alles in het werk gesteld om de persoon weg te krijgen. „Het storende element moet de organisatie verlaten”, licht Pike toe. „Wordt gedwongen bijvoorbeeld tot ontslag. Of iemand neemt door depressie zelf ontslag of keert via de Ziektewet niet meer terug.”

Incasseren
Bij mobbing wordt het doelwit dus volledig gedwarsboomd. In zijn werk, maar ook in zijn contact met anderen, zijn pogingen het goed te doen; in feite in alles wat hij doet en zegt. Mensen leveren bijvoorbeeld met opzet verkeerde gegevens aan, dossiers worden zoek gemaakt, er wordt gesommeerd werk te doen beneden het niveau en niet zelden moet de ander scheldpartijen of fysiek dreigementen incasseren. Daar worden mensen niet alleen ziek van, het kost de maatschappij ook nog eens miljarden euro’s, zo meldt de stichting (zie kader ‘Kosten van mobbing’). Dat begint al met het simpele feit dat in organisaties waar de werksfeer sociaal onveilig is, mensen vaker ziek zijn dan in bedrijven waar het wel ‘gezellig’ is. In zo’n negatieve sfeer worden vaker fouten gemaakt en daalt de productiviteit.

Over de schuldvraag bij mobbing wordt, hoe vreemd dat aanvankelijk ook mag lijken, nog wel eens getwist. Volgens Pike is de groep in zijn geheel, inclusief het doelwit, verantwoordelijk voor wat er gebeurt. Pike vindt dat als je jezelf slachtoffer noemt, je de kans loopt te gaan voor je gelijk en niet voor je geluk. Bovendien kunnen alle betrokkenen zich slachtoffer noemen. „Maar door dat te doen ga je van schuld uit en dat zet de situatie op slot.” Dus spreekt zij niet van slachtoffers. „Mobbing is een groepsdynamisch proces met actie en reactie, oorzaak en gevolg. Daar moet je objectief naar kunnen kijken.” Dat houdt volgens haar in dat ook de pesters zich kunnen afvragen wat ze anders hadden kunnen doen om de situatie te voorkomen. „Dat vraag je ook aan de andere betrokkenen en de managers. Helaas doe je dat meestal pas achteraf of als het proces al in een vergevorderd stadium verkeert.”

Mobbing kan snel de kop worden ingedrukt, stelt Pike. Als de leidinggevende conflictvaardig is en goedbedoelde, opbouwende kritiek van kwaadsprekerij kan onderscheiden. „Helaas gebeurt dat weinig”, constateert Pike. „Managers laten de situatie vaak doorsudderen. Een veel gehoord argument is dat ze vinden dat volwassen mensen dat toch wel onderling kunnen oplossen. Helaas is dat niet zo. Slechte zaak, want de gevolgen van mobbing kunnen ernstig zijn. ”

Strafbaar?
Organisaties die onvoldoende beleid voeren tegen agressie, intimidatie en geweld, lopen het risico een administratieve boete opgelegd te krijgen door de Arbeidsinspectie. In Arbowetsartikel 4 – lid 2, wordt elke werkgever daartoe verplicht. Daarnaast zegt het Burgerlijk Wetboek dat de werkgever een ‘zorgplicht heeft jegens de werknemer’, ledere werkgever die een beleid voert tegen mobbing, kan in zijn formele klachtenreglement opnemen, dat mobbing binnen hun organisatie niet zonder gevolgen is. Men kan daartoe sancties opleggen die variëren van het opleggen van een boete, het geven van een schriftelijke berisping tot het ontslaan van de werknemer die zich schuldig maakt aan het terorriseren van anderen.

Bron: mobbingopdewerkvloer.nl



Reacties

  1. Peter van der Linden schreef:

    Ik ben jarenlang slachtoffer van bossing EN mobbing.
    Mijn leidinggevende voert al jaren bossing op mij uit.
    Hij maakt deel uit van het management.
    Hij heeft goede contacten met hun.
    Zodoende staan zij aan zijn zijde tegen mij, en doen
    wat hij wil. Zodoende mobbing.
    Ik ben in dienst van de gemeente overheid.
    Mijn leidinggevende en zijn mensen kunnen volledig op kosten van de belastingbetaler hun bossing en mobbing tegen mij tot op de dag van vandaag voortzetten.
    Want ik heb geen beschikking over mensen en middelen om dat te bestrijden.
    Met spoed heb ik mensen nodig die mij helpt om hun bossing en mobbing tegen mij eindelijk met succes te beëindigen.
    Ik ga eraan kapot. Het is strafbaar wat zij doen, ik heb recht op hulp daartegen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*